عنوان
نام استاد

حسن مالکی

نام دانشجو

معصوم تجددي شالمائي

نام دانشگاه

دانشكده علوم قرآني واحد تهران

سال دفاع

1382

دانلود

اين پروژه در چهار بخش به رشته تحرير آمده است: بخش اول به بررسي مفهوم عقل در لغت و لسان قرآن مي پردازد و شامل 5 فصل است، فصل اول به بررسي لغوي، فصل دوم مفهوم اصطلاحي ، فصل سوم عقل نزد مترجمان و مفسران ، فصل چهارم كلمات مترادف با عقل در قرآن و در فصل پنجم به بررسي افعال عقل در قرآن پرداخته شده است. در بخش دوم به مبحث و شناخت، امكان شناخت نظريه قرآن راجع به امكان شناخت، ابزار شناخت و ويژگي هاي شناخت عقلي پرداخته شده است. فصل دوم اين بحث كه عنوان آن دلايل عقلي قرآن بر اصول دين است شامل مباحث ذيل مي باشد دلايل عقلي قرآن بر توحيد فاعليت ، دلايل عقلي قرآن بر توحيد فاعليت، دلايل عقلي قرآن بر ضرورت معاد ، دليل قرآن بر بقاي نفس بعد از فناي بدن و دلايل قرآن بر نبوت – بخش سوم همانطور كه از نامش پيداست به منابع و موانع تعقل مي پردازد اهل تعقل تنها مخاطبان پيامبران در فصل دوم اين بخش نيز آيين رفتار با غير متعلقين مورد بحث قرار مي گيرد. در اين پروژه سعي شده است تا اين فرضيه كه قرآن عقل را به عنوان منبعي معتبر براي شناخت مي شناسد به اثبات برسد. آنچه كه در انتهاي اين پروژه مي توان نتيجه گرفت اين است كه آنچه انسان را به جايگاه والاي خود در ميان مخلوقات خداوند مي سازد تعقل و استفاده صحيح از عقل به عنوان موهبتي الهي است. بر خلاف نظريه شك گرايان كه شناخت واقعي را امري غير ممكن مي دانند، قرآن امكان دست يابي به اين مهم را براي انسان ميسر مي داند و از ميان ابزارها و وسايلي كه انسان براي رسيدن به اين منظور مي تواند به آنها تمسك جويد براي عقل به عنوان پيامبر دروني انسان جايگاه خاصي را قائل شده است.در قرآن مجيد انسان به عناوين گوناگون به امر تعقل تشويق شده است بسياري از آيات قرآن مستقيماً انسان را به تعقل و دستيابي واقعي مورد تشويق قرار داده اند، دسته اي ديگر از آيات نيز از طريق استفاده از براهين و استدلات عقلي انسانها به تعقل و شناخت واداشته اند. در عين حال بايد به اين نكته توجه كرد كه عقل بشر نيز دچار آفاتي مي شود كه اگر انسان در صدد رفع آنها برنيايد او رااز مسير انسانيت خارج مي گرداند. اين آفات به قدري در به انحراف كشيدن انديشه انسان موثرندكه حتي باعث مي شوند كه حقايق در نظر انسن معكوس جلوه كنند و گاه انسان در مقابل مستدل ترين و شيواترين دلايل و براهين ايستادگي كند و از قبول آنها امتناع ورزد. در مقابل استفاده صحيح از اين موهبت الهي و توجه به آن عاملي موثر در دست يابي انسان به ايمان واقعي خواهد بود مناسب را براي بنا نهادن پايه هاي حقيقي در انسان محيا كند.