» » نقد و بررسى روآيات سيره نبوى قبل از بعثت
عنوان
نام استاد

رسول جعفریان

نام دانشجو

رمضان محمدى

نام دانشگاه

سال دفاع

1379

دانلود

دست‏يابى به شرح زندگانى واقعى پيامبر(ص) از آن نظر كه منبع تشريع اسلامى و بهترين الگو براى مسلمان‏ ها به حساب مى‏آيد، از ضرورت‏ هاى تاريخ اسلام است. بخشى از زندگانى آن حضرت را دوران قبل از بعثت تشكيل مى‏ دهد. تلاش اين رساله براى پاسخ به اين سؤال است كه، زندگى قبل از بعثت را چه روآياتى تشكيل مى‏ دهند و اين روآيات از كجا آمده ‏اند؟ براى پاسخ به اين سؤال، لازم بود اسناد اوليه اين منابع، شناسايى شود و شيوه مؤلفان و چگونگي جمع‏ آورى و تدوين اطلاعات و مقدار دخل و تصرف راويان در انتقال اخبار وتصورات غالبى و پيش‏ داورى‏ هاى آن‏ها به دست آيد. براساس منابع تاريخى موجود، روايات قبل از بعثت ‏براى اولين‏ بار در سيره ابن اسحاق ذكر شده است. منابع ابن ‏اسحاق در ذكر روايات قبل از بعثت ‏به خوبى مشخص نيست. عبارات ابن‏ اسحاق در نقل اسناد اين روايات حاكى از آن است كه وى حداقل نيمى از اين روايات را به صورت شفاهى از داستان‏ سرايان آگاه و قصه‏ گويان مردمى گرفته است. در بسيارى از موارد، مورخان بعد از ابن ‏اسحاق، عينا روايات او را تكرار كرده و در بعضى از مواردنيز رواياتى را به آن‏ها افزوده و يا نظريات خود را بر روايات تحميل كرده ‏اند. بدين جهت، اين اخبار علاوه بر اين‏كه كم هستند نوسانات زيادى نيز دارند و اسطوره ‏هاى متفاوتى هم به آن‏ها اضافه گرديده است‏ به طورى كه روايات موجود درباره زندگانى قبل از بعثت‏ حضرت، بيشتر شرح يك سلسله خاطرات افراد به صورت ابتدايى و درباره موضوعات غيرعادى است و هرگز نمى‏توان با آن‏ها به شرح حال واقعى حيات قبل از بعثت‏ حضرت، دست‏ يافت. گذشته از همه اين‏ ها، اين روايات در دوره نسل سوم از مسلمانان مطرح شده كه از طرفى سرزمين ‏هاى اسلامى جولان‏گاه تبليغات سياس ى و غيرسياسى بوده و ساختن حديث و اخبار يكى از ابزارهاى تبليغى به شمار مى‏رفته است و از طرفى، عده ‏اى از اهل ‏كتاب نيز كه خود را در صفوف مسلمانان جاى داده بودند رواياتى جعل كردند و بدين وسيله، جوى از شك و ترديد را در رسالت‏ خاتم به وجود آوردند. عده ‏اى از علما نيز كه در قرآن معجزات پيامبران سلف را خوانده بودند اعتقاد داشتند اين قبيل معجزات مادى براى كمال رسالت لازم است و هر چه تعداد آن‏ها زيادتر باشد كمال رسالت را بهتر ثابت مى‏ كند لذا در آن زمان انگيزه و زمينه ورود اخبار ساختگى كاملا مهيا بوده است. در قسمت ‏هايى از اين نوشته، مجارى ورود مجعولات و ريشه هاى آغازين تحريف در تاريخ اسلام بررسى و آن‏گاه ملاحظاتى كه مورخان قديم و جديد در مورد اين روآيات داشته‏ اند ارزيابى مى‏ شود و بعد محقق تك‏تك روايات موجود در سيره ابن ‏اسحاق را، كه در قالب سيره ابن هشام مانده به عنوان قديمى ترين منبع نقل و نقد مى‏ كند.